2

Good-practice scholen V.O.

Open Schoolgemeenschap Bijlmer

Vooraf

In dit stuk wordt een overzicht gegeven van het bewegings- en sportaanbod van de Open schoolgemeenschap Bijlmer (OSB). Dit verslag is tot stand gekomen binnen het kader van het project Brede school met Sportprofiel dat de gemeente Amsterdam uitvoerde in het Europese jaar Educatie via Sport (European Year of Education through Sport, EYES 2004).
Er is gebruik gemaakt van teksten van de school zelf, informatiebulletins, schoolgids en web-site van de OSB. Op o.a. de website is nog veel nadere informatie te vinden, met name over de organisatie en het algemene onderwijsbeleid. Dit stuk zoemt vooral in op het ruime sport- en bewegingsaanbod dat de school na jaren van inspanning en samenwerking met diverse externe organisaties, waaronder Topscore van de gemeente Amsterdam, tot stand heeft gebracht. We hopen daarmee een inspiratiebron te bieden voor andere scholen die zich (verder) willen ontwikkelen als 'Brede School met Sportprofiel'.

Chris Mooij
Stichting Leerplan Ontwikkeling

Inhoudsopgave

De onderwijsvisie van de Open Schoolgemeenschap Bijlmer
- De school
- beschrijving van de school
- Kleinschalige indeling in deelscholen
- Goede resultaten
- Aandacht voor communicatie

Het Brede school concept van de OSB
- Een breed stimulerend aanbod
- Het rooster
- Brede school met duidelijk sportief imago

De plaats van onderwijs in bewegen binnen de school
- Integratie via thematische aanpak
- Samenwerking met de buurt
- Samenwerking met topscore
- Topsport
- Gewone bewegers
- Zwakke bewegers
- Profileren als sportieve brede school
- Winnaar Richard Krajicek Award
- Certificaat sportactieve school

Het reguliere programma bewegingsonderwijs
- Het onderwijsaanbod
- Randvoorwaarden voor bewegingsonderwijs
- De werkwijze
- Het jaarprogramma
- LO2 in vmbo

Op weg naar de toekomst

De onderwijsvisie


Link: Website OSB

De School
De Open Schoolgemeenschap Bijlmer is een school voor voortgezet onderwijs en leidt op voor: havo-, vwo, vmbo-onderwijs (kader-, theoretisch-, gemengd-, en basisberoepsgericht).
De school telt ca. 1.450 leerlingen, 130 docenten en 30 onderwijs ondersteunende personeelsleden. Het is een school met een multicultureel karakter, er zijn leerlingen met 46 nationaliteiten.
De school is opgericht in september 1971 en kent een groeiende schoolpopulatie.

Beschrijving van de school
De Open Schoolgemeenschap Bijlmer is een samenwerkingsschool en heeft het karakter van zowel een openbare als een bijzondere school, waar alle gezindten welkom zijn. Het is een brede schoolgemeenschap voor VWO, HAVO en VMBO.

De naam van de school
De naam van de school is kenmerkend voor waar de school met haar onderwijs voor wil staan.
Open verwijst naar de ontmoeting van mensen met al hun verschillen. Het woord School drukt uit dat alle schooltypen samengaan in één school. Gemeenschap staat voor de sfeer van gezamenlijkheid en aan Bijlmer houdt de school vast omdat men trots is dat juist hier de bijdrage aan eigentijds en vernieuwend onderwijs geleverd wordt.

Samenwerkend leren
De OSB staat garant voor waardevol onderwijs met een voor leerlingen veilige manier van leven. Door middel van samenwerkend leren worden de leerlingen voorbereid op de toekomst: 'nu leren voor de wereld van morgen' is het motto. Vernieuwend onderwijs, daar zet de OSB zich voor in. Niet alleen het gewone onderwijs is vernieuwend, maar ook het naschoolse aanbod dat vaak in samenwerking met buitenschoolse organisaties wordt gerealiseerd.

In samenwerking met bijvoorbeeld Topscore (sportstimuleringsaanbod voor 12 tot en met 18 jarigen in Amsterdam) wordt een breed en vernieuwend scala aan activiteiten aangeboden. In het aanbod worden meerdere vliegen in één klap geslagen: een multiculturele sportoriëntatie met een laagdrempelig aanbod, dat bewegingsarmoede bestrijdt en kinderen de mogelijkheid biedt zich aan te sluiten bij een sportvereniging. Het aanbod opent deuren die, voor kinderen op deze school, te vaak gesloten blijven.

Nu leren voor de wereld van morgen
De OSB heeft een enthousiast docententeam dat de leerling centraal stelt. De docenten zorgen ervoor dat iedere leerling het beste uit zichzelf kan halen en de juiste keuzes maakt om zich te ontwikkelen tot een volwaardig lid van de maatschappij.
Verder vindt het team het belangrijk dat leerlingen op de OSB ook een fijne tijd hebben.
Gezien de gestage toestroom van leerlingen, ook van buiten de Bijlmer, lijkt het team erin te slagen van de OSB een goede, plezierige school te maken.


Goede resultaten
Ruim tweederde van de leerlingen sluit af met het VMBO diploma en iets minder dan een derde met een havo- of vwodiploma. Dat is ongeveer 70% om 30 % gedurende de afgelopen 25 jaar!


Voor de begeleiding van leerlingen dragen school en ouders een gezamenlijke verantwoordelijkheid. De mentor is degene met wie de ouders contact houden over de leerling. Dit gebeurt door middel van ouderavonden, persoonlijke gesprekken en rapporten. Ook kunnen de ouders zelf het initiatief nemen voor
een gesprek.

In het schoolconcept wordt uitgegaan van geïntegreerd voortgezet onderwijs. In een tijd van segregatie is het uiterst sterk om in te spelen op de echte kwaliteit van de OSB: integratie van verschillen en op alle niveaus gericht op samenwerking, verantwoordelijkheid en respect. De ontmoeting van verschillen is juist een krachtige impuls voor ontwikkeling, zowel op lichamelijk als op geestelijk gebied. In de eerste klassen zitten leerlingen van verschillende niveaus dan ook bij elkaar in de klas. Een school, waarvan het team zelf vindt dat het in de uitwerking binnen het onderwijs goed loopt. Kortom een concept dat werkt. En dat mede door het grote aanbod aan naschoolse activiteiten, waar sport een zeer belangrijke rol in speelt

Kleinschalige indeling in deelscholen
De school is opgebouwd uit zes deelscholen: drie deelscholen onderbouw, twee deelscholen VMBO en een deelschool HAVO/VWO. De tweejarige onderbouw is heterogeen samengesteld, dus met alle niveaus bij elkaar, en kent geen zitten blijven.
Elke deelschool telt circa acht tot tien klassen en heeft een vaste plaats in het gebouw. Bij de deelschool horen vaste mentoren van de betreffende klassen en uiteraard de vakdocenten. Zij geven zoveel mogelijk les aan de klassen in de eigen deelschool en overleggen over de vorderingen van hun leerlingen. Dit biedt de leerlingen een veilig leerklimaat, omdat binnen de grote school er toch kleinere eenheden zijn gecreëerd, waarin de leerlingen elkaar en hun leraren goed kennen.

Aandacht voor communicatie
Goede contacten met ouders zijn van groot belang bij de begeleiding van de leerlingen. Ouders en school moeten elkaar vinden in hun gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling en opvoeding van hun kinderen. Op dit gebied van ouderparticipatie heeft de OSB een grote geschiedenis en traditie.
Er wordt veel aandacht besteed aan interne communicatie en informatievoorziening naar alle betrokkenen. Informatie en wetenswaardigheden over de school zijn te vinden in Palet, het onderwijsblad van de OSB dat drie keer per jaar verschijnt.
Er is een leerlingenstatuut en schoolreglement en er is een leerlingenraad met een brede vertegenwoordiging van alle groepen en leerjaren. De school heeft een schoolgids en er is een website die veel actuele informatie bevat.

Het Brede schoolconcept van de OSB


Samenwerken, samen leren, respect voor elkaar hebben, open staan voor anderen en zelfstandigheid vormen de missie van de Open Schoolgemeenschap Bijlmer (OSB).
De leerlingen komen niet alleen uit Zuidoost, maar ook uit andere stadsdelen en omringende plaatsen in de regio Amsterdam: Abcoude, Diemen, Duivendrecht, Ouderkerk, Driemond en Weesp

Een breed stimulerend aanbod
Goed onderwijs moet kinderen motiveren om naar school te gaan. De OSB-werkwijze helpt bij het vergroten van doorzettingsvermogen, het verbeteren van onderlinge samenwerking tussen kinderen en dat werpt zijn vruchten af in de omgang binnen en buiten de klas. Een kind dat goed in zijn vel zit, kan ook beter leren. Met het aanbod in het kader van de Brede school wordt aangesloten op bovenstaande filosofie. Er wordt geprobeerd bij kinderen een actieve leerstijl te stimuleren, waardoor gezondheid, maatschappelijke betrokkenheid en het maatschappelijk welbevinden worden verbeterd. Ook hier geldt dus weer; een kind dat goed in zijn vel zit, kan
beter leren.
Dat gebeurt via een breed aanbod op het terrein van kunstzinnige vorming, sport en bewegen en ICT.

Dank zij een vast rooster gaan alle leerlingen tegelijlk uit. Dit maakt het voor iedereen mogelijk de om gebruik te maken van een ruim naschools aanbod.

Brede school met duidelijk sportief imago


Vast rooster
Het rooster van de school is erop gericht dat alle leerlingen gelijktijdig kunnen deelnemen aan de naschoolse activiteiten.
Lestijden:
1e blok 08.35 u. - 09.40 u.
2e blok 09.45 u. - 10.50 u
pauze
3e blok 11.10 u. - 12.15 u.
pauze
4e blok 12.45 u. - 13.50 u
5e blok 13.55 u. - 15.00 u.

De school realiseert in nauwe samenwerking met Topscore, verenigingen en instellingen in de buurt een uitgebreid programma op het terrein van bewegen en sport. Dat aanbod biedt 'voor elk wat wils', zowel voor de goede als de minder talentvolle bewegers.
Belangrijke doelstelling is dat de leerlingen zich bewuster worden van het eigen gezonde sportieve gedrag. Ook wil de school dat zij de positieve effecten die sport op de mens hebben een plaats kunnen geven in hun toekomst.
De docenten proberen met hun enthousiasme de leerlingen uit te dagen tot sportief gedrag, fair play binnen en buiten de school. Zij proberen ook de leerlingen te motiveren om na schooltijd, gratis, door middel van een spectaculair aanbod te laten deelnemen aan verschillende sporten op eigen, maar ook buitenlocaties. Door de deelname aan de verschillende activiteiten wordt de sociale integratie bevorderd op deze multiculturele school in dit, in de volksmond toch wel wat beladen stadsdeel.
In de volgende hoofdstukken wordt dieper ingegaan op het naschoolse en binnenschoolse aanbod op het terrein van bewegen en sport.

De plaats van onderwijs in bewegen binnen de school


De brede school de OSB biedt naast sport ook culturele acriciteiten aan. De Drumband (voorheen Brotherhood) is in brede kring bekend, o.a. van het kwakoe festival en treedt ook op buiten Nederland

Integratie via thematische aanpak
Op de OSB zijn alle te geven vakken van groot belang. Er is een breed aanbod. Integratie met het vak bewegingsonderwijs kom je vaak tegen. Drie maal per jaar zijn alle leerlingen op de activiteitendag van alle niveaus en jaren actief bezig in- en om school (tot ver in het land). Bezig op allerlei vlakken. In deze activiteitendagen gaat men bijvoorbeeld verschillende musea bezoeken, vindt er een poëzierevue plaats in een theater, waar onder leiding van bekende artiesten eigen werkstukken en gedichten worden voorgedragen. Verschillende bedrijven worden bezocht en men is met sport en spel bezig.

Thema
De eerste klas bijvoorbeeld werkt met drie thema's. Zo kent de school het thema Noord Amerika, waarin een basketbaltoernooi plaatsvindt, maar waar ook clinics gegeven worden. Tai bo, flag football, streetdance, maar ook wolkenkrabbers bouwen van verschillend materiaal of raketten, die daadwerkelijk worden gelanceerd en hoog boven de bomen uitkomen. Zo zijn vakken als beeldend en techniek geïntegreerd.
Tijdens het thema Griekenland wordt in de binnentuin de Olympische vlam ontstoken en de eed afgelegd, waarna men naar de verschillende locaties gaat om de klassieke onderdelen af te werken, zoals worstelen, speerwerpen, verschillende atletiek onderdelen en meer. Ook de vakken drama en verzorging worden hier gebruikt om bijvoorbeeld in de theaterzaal Medea op te voeren of in de keuken een Griekse maaltijd te maken, die gezamenlijk wordt genuttigd. Het thema Afrika behelst een film over een jongetje uit de sloppenwijken dat via allerlei omzwervingen een groot voetballer wordt. Anansi verhalen, jambee, Afrikaanse dans en meer completeren een actieve dag.


Leerlingen van de OSB treden ondermeer op als scheidsrechter op het voetbaltoernooi voor basisscholen in Amsterdam Zuid-Oost

Leerlingen actief als begeleider
De leerlingen worden (met ondersteuning) actief betrokken bij de opzet en organisatie van verschillende toernooien en sportactiviteiten. Zo worden zij ingezet bij een duurloop van klas 2 of de Olympische Spelen, zoals hiervoor beschreven. Klas 3 neemt het volleybaltoernooi voor zijn rekening en HAVO 5 -leerlingen organiseren drie keer per jaar een basketbaltoernooi voor klas 1. Ook is de OSB elk jaar vertegenwoordigd op het voetbaltoernooi voor de basisscholen in Zuid Oost. De VMBO-basisleerlingen functioneren dan o.a. als scheidsrechter bij de verschillende wedstrijden.

In de OSB gaan alle leerlingen tegelijk uit. Om 15.00 uur gaat voor alle 1380 leerlingen de eindbel. Voor bijna 600 van de leerlingen, die zich enthousiast op het naschoolse aanbod hebben ingeschreven, is dit moment op meerdere dagen van de week de start van hun (sport)club. De OSB biedt zijn leerlingen de mogelijkheid om op allerlei gebieden na schooltijd actief bezig te zijn. Dit kan alleen maar door de goede samenwerking die zij heeft met verschillende organisaties en instanties in het stadsdeel Zuidoost. Aangestuurd en georganiseerd door een enthousiaste groep leerkrachten bestaat dit OSB+ aanbod uit verschillende onderdelen. Zo kan men zingen in een koor, muziek maken bij rythm en rhym of spelen in de schoolband. Populair is bij velen de drumband, voorheen Brotherhood, die vaak optredens verzorgt van het Kwakou festival in het Bijlmerpark tot zelfs in Suriname aan toe.

Dit voorjaar werden ze uitgenodigd en traden op in Barcelona. Verder kan men meedoen met verschillende theater producties/groepen. Bollywood wordt veelvuldig bezocht door de Hindoestaanse leerlingen. Maar ook mode maken en ontwerpen zit in het aanbod.

Samenwerking met Topscore
In samenwerking met "Topscore Amsterdam" biedt de school de leerlingen een breed sport/spel keuzeaanbod aan. Zo kunnen leerlingen zich bijvoorbeeld inschrijven voor voetbal, basketbal, American football, cheerleaden, streetdance, klimmen, fitness, tafeltennis, zwemmen, tennis, badminton, atletiek, kuk-sool-won en turnen.
Deze sporten worden gegeven door eigen docenten bewegingsonderwijs met een specialisme, door hoog gekwalificeerde trainers van bijvoorbeeld de Amsterdam Admirals en de Astronauts en door trainers van clubs en verenigingen. Deze laatste zijn zeer belangrijk in verband met de doorstroming van de leerlingen naar de betreffende sportclub.
De sporten worden op de OSB gecoördineerd door de locatie manager Zuidoost, die meerdere scholen in dit stadsdeel aanstuurt en de schoolcoördinator, die weer wordt geholpen door drie leerling assistenten. Deze laatste helpen met allerlei hand- en spandiensten. Zij verrichten wekelijks veel werk oa. als assistent van de trainer en zijn als ambassadeur voor Topscore betrokken bij allerlei activiteiten in Zuid Oost. Het vorig schooljaar hebben zij o.a. een cursus "jeugd sport begeleider (aangeboden door Topscore) gevolgd onder auspiciën van de NCS. Naast de wekelijkse trainingen worden de deelnemende leerlingen ook verschillende high lights geboden. Zo worden onderlinge toernooien met andere scholen georganiseerd, de finals aan het eind van het jaar, het bezoeken van wedstrijden van bijvoorbeeld AJAX, de Astronauts, de Amsterdam Admirals, dance battles, rondleidingen in de Arena, klimmen in verschillende klimcentra in Nederland, een bezoek aan het ABN-AMRO tennistoernooi in Rotterdam of het halen van verschillende zwemdiploma's.

Samenwerking met de buurt
Doel is o.a. om de samenwerking tussen de school en sportverenigingen te bevorderen. Maar op de OSB zijn de stations "samenwerking bevorderen" en "initiatieven nemen" al gepasseerd. Wat men op ministerieel niveau graag wil zien, is hier al praktijk. Want om 15.00 uur gaat op de OSB de bel en mogen de leerlingen naar huis, maar een groot deel blijft op school. Ze kunnen op allerlei gebied actief zijn: muziek, toneel, mode, techniek en vooral veel sport. Heel veel verschillende soorten sport. Deze clubs zijn o.a. een middel voor sociale integratie, het stimuleert een actieve leerstijl en opent mogelijkheden voor contacten met de wijk. Waardoor een hechte samenwerking ontstaat tussen buurt-onderwijs-sport.

Topsport

Van de bijna 1400 leerlingen doen er veel aan (top)sport. Zo herbergt de OSB veel jeugdspelers van AJAX. Momenteel krijgen 22 jongens de schoolopleiding bij de OSB en verzorgt AJAX de sportieve kant. Dit is mede mogelijk door een gedetacheerde docent (hoofd studiebegeleiding van de club) die bij AJAX de studie- en schoolbegeleiding van de jeugd voor zijn rekening neemt. Pas hebben vier jeugdspelers een vast contract getekend, waarvan twee voor het eerste elftal. Nieuw talent, waaronder Ryan Babel, Tom de Mul, Thomas Vermaelen, Etienne Esajas zal binnenkort zijn weg naar het eerste van AJAX vinden of zijn inmiddels al doorgebroken. Ook sporters van andere sportdisciplines krijgen op de OSB de kans om naar wedstrijden of toernooien te gaan in binnen- en buitenland. De mentor speelt een belangrijke rol in het afstemmen van het leertraject dat deze sporter volgt. In de toekomst wil de OSB nog meer betrokken zijn bij de club van de betreffende sporter. Meer leren van de omgang tussen club en pupil, meer inzicht krijgen in trainingen, spelvormen en dergelijke om dit te vertalen naar de lessen bewegingsonderwijs.

Bekende namen
Behalve bekende namen en clubs zijn er ook veel voetballers die presteren op regionaal niveau. Abcoude, Zeeburgia, AFC en Amstelland zijn goede partners bij de ontwikkeling van sommige leerlingen. Zo hebben bekende topsporters hun roots op de OSB. Dex en Guillaume Elmont (momenteel beiden Nederlands judokampioen), Mickey van der Giessen, de tennisser Schorel, Kimberley Verhey als aanvoerdster van het Nederlands dames voetbalteam onder de 17 jaar, maar ook Kenneth Leeuwin, Tjapco Teuben, Viggo Waas, Sandra de Ronde, Maniu Stend, Andy Baloe en nog vele anderen.

Gewone bewegers
Elke leerling, ook al heeft hij/zij niet gekozen voor het naschoolse aanbod krijgt per week twee maal 65 minuten het vak Bewegingsonderwijs. Daarin wordt in lesperiodes van 3 lessen een activiteit of sport/spel aangeboden met al zijn differentiaties en varianten. Leerlingen moeten behalve het actief volgen van de lessen ook een constructieve bijdrage leveren in de vorm van bijvoorbeeld leiding geven. Als scheidsrechter, maar later ook als lesgever. "Samen spelen, samen delen is samen leren". Tijdens de lessen Bewegingsonderwijs biedt een team van 12 vakdocenten de leerlingen een breed scala van sporten aan. Zij willen de leerlingen met zo veel mogelijk sporten in contact brengen. Hiervoor is gelegenheid, om naast de reguliere lessen in onze gymzalen, ook buiten de school lessen te verzorgen. Zo kunnen de leerlingen kennismaken met roeien, squash, klimmen, fitness, body pump en overige sportschoolsporten. Deze lessen worden vaak gegeven door docenten van buiten de school, specialisten op hun vakgebied. Verder lopen verschillende thema's als een rode draad door de schoolopleiding. De Olympische Spelen, duurloop, basketbal- en volleybal toernooi zijn al vermeld. Maar ook de themaweken aan het eind van het jaar staan vaak in het teken van sport en spel

Zwakke bewegers
In de heterogene groepen worden de zwakke bewegers vaak op een sociale, respectvolle manier meegenomen, begeleid en geholpen door de betere bewegers. Uitvallers zijn er niet. Iedereen gaat met elkaar op een positieve manier om. Men heeft oog en oor voor elkaar. Het is als een warme deken die over je heen komt. Het is niet voor niets dat sommige leerlingen na de inschrijving voor het eerste schooljaar heel Amsterdam doorkruisen om op deze school les te krijgen.
Leerlingen die nog niet kunnen zwemmen of nog geen diploma hebben, krijgen extra zwemles, met als afsluiting het halen van één of meerdere diploma's. Dit schooljaar gaan enkele vakdocenten Bewegingsonderwijs een cursus Motorische Remedial Teaching volgen en wordt overwogen om in het volgend cursusjaar in het OSB+ aanbod een MRT- club/ Club-extra te starten. Zwakke leerlingen kunnen op die manier met meer individuele en gerichte aandacht op verschillende vlakken het nodige aan- of bijleren.

Profileren als sportieve brede school


Juryrapport Krajicek Award
Een jury rapport dat er niet liegt:
De OSB kwam bij de jury over als een voor de leerlingen zeer prettige omgeving om in te leren en zich te ontwikkelen. Deze uitstekende leeromgeving wordt onder andere gecreëerd door de uitgebreide mogelijkheden om aan sport en cultuur mee te doen.
Het is volgens de jury een degelijk opgezet geheel aan activiteiten, waarbij sport binnenen buitenschools verweven wordt. Bovendien hebben leerlingen een duidelijke stem en inbreng in het geheel en bestaat er onder de leerkrachten volop enthousiasme en draagvlak. Dat uit zich in hun actieve bijdrage in begeleiding en organisatie.
Opvallend vindt de jury ook de deelname van oud-leerlingen die als trainers/coaches de sportlessen verzorgen aan de jongeren, De jury is van mening dat dit uitmuntende voorbeeld van opvoeding door sport" ook voor andere middelbare scholen als inspiratiebron kan dienen. Een kroon op het werk van een goed draaiende schoolorganisatie, een krachtig team, een enthousiaste vakgroep en swingende leerlingen, die met veel plezier de school doorlopen. OCW en NOC*NSF, die belast zijn met de realisering van het plan "School en sport samen verder" moeten maar eens in de Bijlmer een kijkje gaan nemen.

Verkiezing “de sportiefste school”
De Open Schoolgemeenschap Bijlmer is een school die flink aan de weg timmert op sociaal, cultureel en sportief gebied. Niet voor niets deed zij dit jaar mee met de verkiezing tot "Sportiefste school van Nederland" en behaalde op Papendal als nieuwkomer een derde plaats. Deze verkiezing richt zich niet op 'topsport', maar juist op een brede aandacht in de gehele school voor bewegen en sport, voor zowel talentvolle als minder talentvolle leerlingen en de samenwerking met maatschappelijke organisatie in de omgeving.
Tijdens de podiumpresentatie liet de OSB een verpletterende indruk achter en werd op dit onderdeel de hoofdprijs in de wacht gesleept.

Winnaar van de de Richard Krajicek Award
Een logisch gevolg van dit succes was dat de school met zijn enthousiaste vakgroep, zich ook inschreef voor de Richard Krajicek Award. Een Award die is ingesteld voor scholen en instanties die Lichamelijke Opvoeding en Sport op een bijzondere manier gebruiken om aandacht te vragen voor zaken als gezondheid, sociale vaardigheden, normen en waarden, intergratie en respect. Dit in het kader van het Europese Jaar van Opvoeding door Sport, uitgeroepen door de Europese Unie. Richard Krajicek zelf had zich bereid verklaard om als juryvoorzitter op te treden voor de beste educatieve sportactiviteit. Om in aanmerking te komen voor de prijs, moest de sportactiviteit dan wel (mede) tot doel hebben om kinderen en jongeren iets bij te brengen over: een actieve en gezonde leefstijl (thema gezondheid), een actieve deelname aan de maatschappij (thema integratie), sociale
vaardigheden (omgangsvormen) en regels (thema waarden en normen).

Het feit dat de leerlingen zelf actief zijn bijvoorbeeld als bedenker, organisator of als begeleider van bijvoorbeeld toernooien speelde bij de nominatie ook een grote rol. Zestig inzenders (scholen, sportclubs, buurthuizen enz.) dongen mee naar de nominatie, die - zoals op de site van de RKF te lezen staat - "duidelijk maakten dat er op veel plekken in Nederland velen (professionals, vrijwilligers, ouders, buurtbewoners en niet te vergeten de jeugd!) actief zijn met sportactiviteiten die een meerwaarde voor de jeugd hebben". Achterliggende gedachte: sport is een middel om de fysieke, mentale en sociale vaardigheden van kinderen en jongeren te helpen ontwikkelen. Er waren prijzen te winnen, die weer geïnvesteerd konden worden in sportactiviteiten voor de school. Tevens werden alle inzendingen opgenomen in een databank, als voorbeeld en inspiratie voor anderen.

Bezoek van de jury
(verslag)
Op 23 november bezochten de volgende juryleden de OSB: Sheila Rebel (lid nationale jeugdraad), Willem van Montfoort (programmamanager bij het NISB/Nederlands Instituut voor Sport en Beweging), Rick Malmann en Connie Wezeman.
Na het ontvangst door Gilbert Breuer en Kees van der Dussen (beiden vakdocent BO en de initiatiefnemers) werd een kort rondje langs de gymzalen en door de school gemaakt, waarna men naar de directiekamer ging. Daar wachtte behalve directeur Kees Visser, ook Jan Paddenburg (manager Topscore Amsterdam), Esther Touw (vakdocente BO en locatie manager Topscore), Mia Verhagen (adjunct directeur), Tamara Croes (oud leerling en trainster cheerleaders club), Jarno Grob (leerling sportklas LO2 - vmbo en assistent trainer van de voetbalclub) hen op. Na het rondje voorstellen werd m.b.v. een korte videoclip en een powerpoint-presentatie de OSB met zijn veelzijdige activiteiten en naschools sportaanbod, duidelijk neergezet. Vervolgens werden van alle kanten vragen gesteld en beantwoord. Daarna werd een ronde gemaakt langs de sportclubs buiten de school waarmee wordt samengewerkt. De jury kon met eigen ogen zien dat hetgeen zo mooi op papier staat ook daadwerkelijk gebeurt. Ook hier werden veel vragen gesteld. Aan de begeleiders, leerlingen en trainers. Op 24 november kwam vervolgens Richard Krajicek zelf de school bekijken. Ook bij die gelegenheid werden verschillende naschoolse sportclubs bezocht en ging de sportklas met de oud Wimbledon kampioen op de foto.Twee dagen van ontvangsten, voldoende om de jury te overtuigen dat deze school wel een unieke plaats inneemt in het onderwijs in Nederland. Want op 13 december mocht de school in Den Haag de Award in ontvangst nemen uit handen van staatssecretaris mevrouw C. Ross-Van Dorp en Richard Krajicek en leverde dat de school 10.000 euro op. Dit, in aanwezigheid van alle vertegenwoordigers van de nominaties en ambtenaren van VWS en OCW.

Certificaat sportactieve school
Op 2 februari jl. ontving de OSB het certificaat voor 'Sportactieve school’ uit handen van Aernout Dorpmans, beleidsmedewerker van de KVLO. De certificering voor 'Sportactieve scholen' is een initiatief van KVLO en NOC*NSF dat, met steun van OCW en VWS, wordt uitgereikt aan scholen die zich extra verdienstelijk maken op het terrein van sport en bewegen en sportstimulering in het bijzonder. Ook de stadsdeelwethouder van Onderwijs was bij de uitreiking aanwezig. De uitreiking vond plaats op een bijzondere dag: de sportzalen waren omgetoverd in een Olympische
arena, waar de brugklassers streden in een aantal Olympische disciplines. De dag werd mede begeleid door bovenbouwleerlingen die het LO2 programma volgen.

Het reguliere programma bewegingsonderwijs

Een goed naschools programma kan uiteraard alleen maar stimulerend werken als er ook een goed binnenschools programma wordt aangeboden. Het gewone programma bewegingsonderwijs biedt de basis voor álle leerlingen. Onder begeleiding van de vakdocenten maken leerlingen kennis met de basis van bewegen en sport en is er veel aandacht voor het aanleren van essentiële basisprincipes en vaardigheden door alle leerlingen.

Het onderwijsaanbod
Het onderwijsaanbod van klas 1 ziet er over het algemeen als volgt uit:
Spelgebied:

  • basketbal (2x)
  • handbal
  • softbal
  • korfbal
  • trefbal
  • voetbal (2x)
  • volleybal (2x)
  • hockey, doelcircuit, tjoekbal, frisbee, rugby of iets dergelijks.

Andere gebieden:

  • turnen
  • zwaaien (ringen/touwen/trapeze)
  • plankspringen (kasthurken/bokspreiden)
  • trampoline (rechtstandige sprong/salto)
  • klimmen/klauteren
  • rekstok (ondersprong/duikelvormen)
  • mat (handstandvormen)
  • stoeien
  • judo
  • muziek en beweging
  • atletiek (hoogspringen/touwspringen)

De doelstelling van het maken van het jaarplan ligt in het proces en in het eindproduct.
Iedereen van de vaksectie weet dan niet alleen welke lesstof hij/zij geeft,
maar ook hoe en waarom.
Het jaarplan is voortdurend in ontwikkeling en dankzij bezinning kan er ook ontwikkeling van het eigen lesgeven plaatsvinden. Het jaarplan geeft inzicht in het vak bewegingsonderwijs op de O.S.B.

Randvoorwaarden voor bewegingsonderwijs

De vaksectie
Bewegingsonderwijs wordt op de O.S.B. door 13 docenten gegeven, te weten Arjen, Gilbert, Marjoleine, Anita, Arnoud, Peter, Etien, Hans, Esther, Betsy, Michiel, Kees en Bas.
Iedereen geeft zowel in de onderbouw als de bovenbouw les.

Accommodatie
De school heeft de beschikking over 4 zalen. In de zomer wordt gebruik gemaakt van het daarvoor aangelegde grasveld naast de school en het Kwakoeveld in het Bijlmerpark. Op dit moment vindt er een grote verbouwing plaats en wordt ook een geheel nieuwe accommodatie gebouwd voor bewegingsonderwijs met een aparte ruimte voor fitness en aerobics. De vaksectie is nauw betrokken bij deze nieuwbouw.

Thema's en lesblokken
In de eerste klas worden 2 blokken van 65 minuten per week bewegingsonderwijs
gegeven.
Eén les in de week wordt een spelthema behandeld en één les in de week een ander thema, te vinden in de gebieden turnen, atletiek, fitness, bewegen op muziek en judo. Zowel de leerlingen met een voorkeur voor spel als leerlingen met een voorkeur voor de andere gebieden komen zo beiden binnen dezelfde week aan hun trekken.

Een thema wordt behandeld in een lessenserie van drie blokken. Het idee hierachter is dat als elke les een ander thema aan bod zou komen, er slechts sprake kan zijn van een introductie. Bij wiskunde behandel je ook niet een lesje hoeken en daarna een lesje machten. Dezelfde motivatie geldt voor het vak b.o.
In 3 lessen heeft iedereen voldoende mogelijkheden gehad om zich binnen dat thema te ontwikkelen. Een lessenserie van 3 blokken is lang genoeg, omdat 3 weken nog te overzien zijn door de leerlingen.

De te behandelen thema's zijn niet alleen afhankelijk van de klas, de docent en hun achtergrondsituatie, maar ook van het zalenrooster. Elke zaal heeft z'n eigen mogelijkheden en beperkingen. In zaal B019 kun je bijvoorbeeld trapezezwaaien, tsjoekbal spelen en judoën, in zaal B001 trampoline springen en basketballen en in zaal A020 handballen en badmintonnen.

Een les bestaat uit omkleden, 5 a 10 minuten vrij werken, beginkring, werkfase met minimaal één spelelement, een eindkring en douchen en omkleden.
De eerste minuten vrij werken maken de leerlingen een keus uit het scala aan mogelijkheden in de zaal. Hierbij moeten ze rekening houden met veiligheid, klasgenoten en een juist zaal- en materiaalgebruik.
Voetbal en trapeze-schommelen zijn bij veel eersteklassers in trek Het douchen wordt gestimuleerd. Aan de ene kant is het hygiënisch (afspoelen van transpiratievocht) en aan de andere kant is het een gezonde coolingdown (een goede omschakeling voor de spieren van inspanning naar rust).

De werkwijze

Kinderen leren het meest van "veelvuldig doen". Waarbij ze directe feedback krijgen door het resultaat, via reacties van klasgenoten en via opmerkingen van de docent. Dit speelt ook bij bewegingsonderwijs.
Waarom wordt dan in gesprekken op het "doen" teruggekomen?
Er zijn volgens de vaksectie drie redenen voor aan te wijzen:

- We willen dat kinderen weten wat ze geleerd hebben. Zodra ze beseffen wat ze geleerd hebben, zullen ze worden gestimuleerd om meer te leren.
- We willen dat kinderen meer inzicht krijgen in hun leerproces. Hoe leren ze nu precies? Dit is een moeilijk item en vraagt veel overzicht over het leerproces. Maar iemand die zijn leerproces kent, zal dat eerder toe kunnen passen bij nieuwe, onbekende onderwerpen. Daar streven we naar: actief leren.
- We willen dat kinderen hun gevoelens en meningen kenbaar kunnen maken. Door te vragen naar het waarom van de gevoelens/meningen kunnen we argumenten vinden om de volgende les er op in te kunnen gaan. Voorbeeld: de les was vreselijk, want ik heb geen enkele keer de vouwhang kunnen maken terwijl ik wel serieus oefende, Conclusie: De volgende les moet een gemakkelijkere situatie worden aangeboden. Voorbeeld: De les was leuk, want er werd sportief gespeeld en iedereen kreeg voldoende de bal. Conclusie: De volgende les geen spelregels wijzigen.

De vragen die worden gesteld kunnen betrekking hebben op zowel de lesstof als de sociale omgang met elkaar.
De gehele les kunnen reflecties op het leerproces plaatsvinden, maar een speciale vorm gebeurt in de kring.


Bijlage: Vraagstellingen die in de kring worden gebruikt


Hieronder staan wat mogelijkheden:
- Een open vraag voor de hele kring;
- Degene die plezier heeft uitgestraald en een stap vooruit is gekomen;
- Degene die gestoord werd door anderen.
- Degene die een stoorzender was;
- Degene die verbaal goed kan reageren (als 1e, zodat anderen een voor beeld-antwoord hebben) of die al het juiste in de les zei;
- Degene die onvoldoende aan bod komt in de kring;
- Degene die ergens goed in is …. of juist ergens moeite mee heeft;
- Degene die niet mee kon doen en geobserveerd/ geholpen heeft;
- Degene waarvan je vermoedt dat hij jou richting op denkt;
- of aan iedereen.


Bijlage: Het jaarprogramma van de OSB voor klas 1 en 2

De kring
De onderwerpen die in de kring worden behandeld zijn afhankelijk van de klassensituatie. De docent heeft (in het algemeen) wel van te voren in zijn hoofd waar de nadruk op zal komen te liggen. Zo zullen de éérste paar lessen worden afgesloten met een kring over het plezier in de les en over omgaan met elkaar; bij de eerste les basketbal zullen egoïstische dribbelaars aan de orde komen. Bij een les waar hulpverlening een voorwaarde is, zal het vertrouwen in elkaar worden besproken, hetgeen een voorwaarde is. In een klas waar de sfeer (zowel de werksfeer als sociale sfeer) optimaal is zal er wat dieper worden ingegaan op de lesinhoud. Toch is de bepalende factor de les zelf; er kunnen onverwachte dingen gebeuren (een ruzietje, een grote - onverwachte - vooruitgang bij een leerling, een specifieke tactische spelsituatie, etc.). In de kring wordt teruggegrepen naar concrete voorbeelden uit de les. Soms kunnen er zelfs voorbereidende opdrachten voor de kring worden gegeven, zoals observatieopdrachten. De eindkring van de eerste les uit een lessenserie kan goed worden gecombineerd met de beginkring van de tweede les. De leerlingen kunnen een actieve bijdrage leveren aan de les door suggesties te geven voor probleemoplossingen.

Door in de beginkring terug te komen op het besprokene van de vorige kring zullen de leerlingen alvast in de sfeer van de les komen.
Onafhankelijk van het onderwerp zal de vraagstelling op een positieve manier worden gebracht. Zodra iedereen het gevoel heeft dat zijn bijdrage wordt geaccepteerd en dat de klas als een groep naar een doel toewerkt, zal het leerproces alleen maar worden gestimuleerd.

De vraagstelling
De vraag die in de kring wordt gesteld kan liggen op het gebied van werkhouding, groepswerk, sociale omgang, bewegingsanalyse, tactiek en gevoel. Maar voordat daarop wordt ingaan eerst de vraag: "Aan wie stel je de vraag?"
Hierop zijn natuurlijk verscheidene antwoorden mogelijk, het gaat erom dat je van te voren beseft hoe je de vraag het beste kan stellen.

Betrokkenheid van de klas in de kring kan je bereiken door het niet te lang te laten duren, door een uitdagende en gerichte vraagstelling te gebruiken, door een veilige sfeer te bieden en door te laten zien dat de inbreng van de leerlingen ook actief in de volgende lessen wordt aangebracht.

LO 2 in het VMBO


Voor het complete programma LO2, ga naar:
Link: www.slo.nl
of klik direct naar:
http://examengids.slo.nl/SloCito/documenten/ word/3207_Examenprogramma%20LO2.doc

Vorig jaar kreeg de OSB de kans om samen met een aantal andere pilot scholen in Nederland LO 2 (Bewegingsonderwijs) als examenvak in de VMBO Theoretisch leerweg in te voeren.
Twee enthousiaste vakleerkrachten namen deze taak op hun schouders. Zij ontwikkelden het PTA, maakten met hulp van collegae lessenseries, hadden veelvuldig overleg in het land, bezochten scholen enz.. Dit resulteerde in de geboorte van een mooi kindje. Dit schooljaar is ook een start gemaakt met de eerste sportklas op de OSB. Een proef, een project, waarvan je nu al kunt zeggen dat het eigenlijk niet meer kapot kan. Zeer gemotiveerde kinderen met dito ouders, enthousiaste mentoren en een groep kundige, meedenkende leerkrachten die hun bewondering uitspreken over de saamhorigheid, de samenwerking, de inzet en werklust. Een droomstart. In zelfgemaakte shirts volgen de leerlingen de eerste BO lessen. Twee uur in de week de LO 1 lessen en twee uur in de week de LO 2 lessen (zeg maar de extra lessen) de verdieping.
Het spelen is voorbij, er wordt zeer serieus gewerkt mbv lessenseries die verder gaan dan in de LO 1 fase. Het mooie is, dat de leerlingen ook gretig zijn, ze willen graag. 'Kom maar op, leer het mij.' Verschillende technieken, tactieken en situaties komen aan de orde, waarbij ook het lesgeven, samenwerken, elkaar ondersteunen, etc. een belangrijke rol speelt. Opdrachten worden in de les en thuis uitgevoerd en het fijne is dat daar geen week overheen gaat met zeuren en leuren. De volgende dag wordt het resultaat al getoond.
Nu wordt de lat voor deze groep wel hoog gelegd. De geboorte van dit mooie kindje zal moeten leiden tot gezonde wasdom. Daarvoor zullen vele hobbels genomen moeten worden. Zo hebben de LO 2 leerlingen op de woensdagmiddag als scheidsrechter op het veld van Fc Bijlmer of Fc Amstelland voetbalwedstrijden gefloten. De voetbalcompetitie voor basisscholen uit Zuidoost. Geen gemakkelijke opgaaf, als je met 14 jongens van groep 8 op het veld staat, die niet alleen een potje kunnen voetballen, maar ook de bekende trucs in huis hebben. Dan moet je stevig in je schoenen staan.
Soms werd er gevraagd waar deze OSB leerlingen vandaan kwamen, waarom een meisje zo'n wedstrijd moest fluiten, maar als men dan het verloop van de wedstrijd zag volgde het ene compliment na het andere. Ook eigen trotse ouders stonden langs de kant en spraken hun bewondering uit. Ziek, zwak en misselijk, zelfs een vrije dag maakte niets uit, ze stonden er.
De vierde dag waren er de finales op de Toekomst en na de prijsuitreiking door Louis van Gaal kon men terugzien op vier geweldige dagen waar een hele hoop ervaring werd opgedaan. Een prima leerschool. (Tip: via de OSB site kan men een link aanklikken, waarin een verslag met foto's wordt getoond). Na de herfstvakantie volgde test nummer twee. Toen kregen ze een trainerscursus, aangeboden door de basketbalbond, ook na school tijd, zes weken lang theorie en praktijk. Het was dan de bedoeling dat hetgeen ze leerden in het lokaal en de zaal, ze op een basketbalclub (als stage) gingen uitvoeren, waarna een certificaat (trainers diploma) behaald werd. Hetzelfde zal volgend jaar plaats vinden, dan zal de KNVB (voetbalbond) hun een leiders cursus aanbieden. Behalve de extra uren in en om school wordt er, zoals boven al beschreven, ook tijd aan theorie besteed. De leerlingen worden met de nodige leerstof geconfronteerd, meer ter verduidelijking en ondersteuning. Sportmodules worden soms afgesloten met een schriftelijke toets. Veel leeswerk, computergebruik, werkstukken en verslaglegging zullen de revue passeren, zo ook de voorbereiding van de sportdag. Als sectorwerkstuk zal de gehele klas een basisschool uit de buurt adopteren en voor hen een sportdag gaan organiseren. Deze wordt door de leerlingen van het begin tot het eind in elkaar gezet. Dat houdt in: alle overleg vooraf, het bijwonen van schoolvergaderingen, taakverdeling, zaal/veldhuur, draaiboek voor een droge en een natte dag, prijzen kopen en na veel papierwerk de dag zelf.
Het geheel wordt dmv verslaglegging afgerond.


Om even het sfeertje te laten proeven worden na de kerstvakantie een aantal klassen van basisscholen op de OSB uitgenodigd om ze met clinics (1 op 1 of 1 op 2) in de gymzalen van de OSB sportief bezig te houden.


Inmiddels werken drie van de LO 2 leerlingen voor een jaar bij Topscore. Zij verrichten na schooltijd allerlei hand- en spandiensten. Daar worden ze door Randstad, op gepaste wijze, voor betaald. Ook krijgen ze extra's aangeboden, zoals sportkleding, of het volgen van een cursus tot sport- en recreatie leider. Een van deze leerlingen is als assistent verantwoordelijk voor de OSB+/Topscore voetballessen voor onderbouw jongens, naast een echte trainer.

Oriëntatie
Voor de opleiding/studie-markt zal de sportklas de nieuwe, aankomende LO 2 leerlingen van informatie voorzien. Verder wordt van hen inzet gevraagd bij ondersteuning van OSB+/Topscore clubs. Als extra mogen ze met alle sportklassen die Amsterdam telt, clinics volgen, gegeven door bekende topsporters tijdens de schoolsport finales in het Olympisch Stadion. Ter oriëntatie wat er zoal te beleven valt op een vervolgopleiding zullen ze meermalen een ROC met een opleiding "Sport en bewegen" (voorheen CIOS) bezoeken en daar actief aan de lessen deelnemen.
Hetzelfde zal gebeuren op de Sport Academie, maar ook de politie en het leger zullen van de partij zijn bij de beroepenoriëntatie. Op die manier worden de leerlingen zo goed mogelijk voorbereid op hun vervolgopleiding. Daarom is er veelvuldig overleg met ROC's in en om Amsterdam. Indien mogelijk kunnen de leerlingen zonder toelatingstest worden aangenomen, of kunnen tests op de OSB worden afgenomen. Soms krijgen ze extra testpunten omdat ze al in een sportklas zitten.

Leerlijnen op elkaar afgestemd
Leerlijnen worden op elkaar afgestemd, waardoor ook vakken als maatschappijleer en Nederlands worden betrokken in de LO 2 opleiding. Tijdens het mentoruur worden modules aangeboden met onderwerpen als roken en alcohol, uithoudingsvermogen, weerstandstraining, zelfverdediging, hoe moet je afvallen en ergonomie.
De vaksectie is enthousiast, de leerlingen zijn enthousiast en ook de ouders reageren met enthousiasme.

In het derde jaar gaat de sportklas naar de Ardennen, op survival kamp. De locatie, budget, begeleiding en programma zijn inmiddels al bekend gemaakt. Daarnaast hebben deze leerlingen eigen gesponsorde sportkleding. Mooie Adidas pakken, net als de OSB t-shirts, voorzien van het sportklas/LO 2 logo. Kortom: een echte eye catcher. Zo van: "Ja, ik wil volgend jaar ook naar de LO 2 klas". LO 2, een sportklas op een sportieve school. Een school in beweging en daarin zal sport een andere en misschien prominentere rol gaan spelen.

Resumé: Het opstarten dit jaar van LO 2 was een geweldig goed idee.

Op weg naar de toekomst


Informatie over LOOT school
Link: http://www.lootschool.nl/


Met het huidige potentieel aan (aanstormend) talent overweegt men om in 2005 een licentie aan te vragen om een nieuwe studierichting "Sport en Bewegen" in het VMBO op te starten.

De OSB heeft op dit moment geen aparte talentenklas of LOOT functie, maar er is veel in ontwikkeling De kans voor LO2 leerlingen is groot dat zij na het behalen van het schoolexamen verder gaan studeren aan een ROC Sport en Bewegen (CIOS) of zelfs daarna de Sport Academie. Deze groep krijgt een extra aanbod aan sportonderdelen, extra uren sport en worden ingezet bij het ontwikkelen, begeleiden en uitvoeren van verschillende sport evenementen. Als afsluiting (masterproef) in het vierde jaar, verzorgen ze met elkaar een sportdag voor een basisschool, die ze van begin tot het eind geheel zelfstandig hebben georganiseerd (inclusief hun deelname aan vergaderingen op deze school) .

De school heeft al veel faciliteiten in huis, maar door de ver- en nieuwbouw komen er meer mogelijkheden voor de sportende leerling. Het eind van het vorige schooljaar ging de eerste paal de grond in. Dit omvangrijke project, waar jaren van voorbereiding aan vooraf gingen, gaat ruim een jaar in beslag nemen. Daardoor krijgt de OSB een tweede extra grote sportruimte (drie vloeren met officiële wedstrijdmaten) met volledig ingerichte up-todate sportfaciliteiten. Een fitness ruimte en aparte dans- en dojo ruimte zijn hierin opgenomen. Hierdoor wordt een nog breder en professioneler aanbod mogelijk. Verder zijn de directie en de vakgroep al 4 jaar nauw betrokken bij het ontwikkelen van het Bijlmerpark. Ze zijn vooral gericht op allerlei sportfaciliteiten. Zoals al eerder vermeld volgen de ontwikkelingen elkaar in sneltreinvaart op en willen we het nieuwe schooljaar onderzoeken of we ook het traject "sport/dienstverlening en veiligheid" op basis/kader niveau kunnen gaan opzetten. Met het huidige potentieel aan (aanstormend) talent overweegt men om in 2005 een licentie aan te vragen om een nieuwe studierichting "Sport en Bewegen" in het VMBO op te starten. Momenteel zijn twee docenten gedeeltelijk vrijgeroosterd om voor de verschillende ontwikkelingen programma's te schrijven en lesmateriaal te verzamelen/ ontwikkelen. Daarnaast wordt hard gewerkt aan handhaving en uitbreiding van het naschoolse sport aanbod. Verder zal er in de toekomst (nog) meer samengewerkt gaan worden met scholen in de regio, met scholen met een gelijk breed sportprofiel en scholen met meer en andere expertise/ontwikkelingen op het sport/spel vlak.

 

 

 
     
This is an original Thijs Houtenbos Design